De titel verwijst naar een oud adagium in de geschreven pers: bloedig nieuws verkoopt meer kranten. De aanval van de VSA en Israël op Iran brengt in de eerste plaats zwaar menselijk leed met zich mee. Het leidt ook tot onzekerheid op de financiële markten omdat de export van olie en gas via de Straat van Hormuz momenteel quasi onmogelijk is. Omdat 20% van de bevoorrading van het Westen via de Straat van Hormuz loopt, zijn de prijzen van olie en gas tussen 27 februari en 9 maart 2026 quasi verdubbeld van 60 USD/vat tot 105 USD/vat en van 35 EUR/MWh naar 65 EUR/MWh respectievelijk.
De laatste keer dat we een dergelijke stijging meemaakten dateert van 2022. Gelukkig leven wij niet van onze pen, en kunnen we u op een evenwichtige en feitelijke manier informeren.
Stagflatie
De sterk gestegen energieprijzen doen:
- de inflatie(verwachtingen) toenemen
- verhogen dus de kansen op een rentestijging, terwijl we tot nu toe uitgingen, van een stabiele rente in de Eurozone, en een licht dalende rente in de VSA,
- verlagen de economische groeivooruitzichten omdat de energiekosten van consumenten en producenten sterk stijgen
Als je een aanleiding zoekt om het concept stagflatie nog eens onder de aandacht te brengen, dan is dat vandaag zeker het geval.
Sommigen argumenteren dat een exogene schok (zoals een fel gestegen olieprijs) geen reden is voor de centrale bank om de rente verhogen – integendeel zou ze de rente moeten verlagen om het negatief eerste rang effect van die schok te compenseren. Dat was ook de logica in 1973. Met alle gevolgen van dien. Elke stevige olieprijsschok zorgt voor voelbare eerste rang effecten op de inflatie. En mocht het daarbij blijven, was de kous effectief af. Maar die eerste rang effecten zetten zich altijd door naar tweede rang effecten: werknemers vragen -logisch en terecht- een hoger loon om hun koopkracht te behouden, bedrijven rekenen de gestegen kosten door en verhogen hun prijzen, werknemers vragen opnieuw een hoger loon enz. Zo ontstaat een inflatiespiraal en de enige manier om die evolutie tegen te gaan is een verhoging van de rente wat kan resulteren in een recessie, zoals spijtig genoeg al menig maal is gebleken. Als deze verdubbeling van de energiekosten lang aanhoudt, zal de inflatie gevoelig toenemen en kan dit principieel ook leiden tot een renteverhoging.
Termijnkoers in ‘backwardation’
De grondstoffenmarkten voorzien ook in termijnhandel, die alle voorwaarden van een efficiënte markt bezit. Het is dus mogelijk om vandaag olie en gas te kopen of verkopen met een toekomstige leverdatum. Klassiek ligt de termijnkoers hoger dan de spotkoers om te vergoeden voor rente, opslagkosten, ‘handling’ kosten, kosten van verlies of bederf. We noemen een dergelijke situatie ‘contango’.
Vandaag verkeert de termijnmarkt van olie en gas echter in ‘backwardation’. Dat is een ongewone situatie waarbij de termijnkoers lager ligt dan de spotkoers.
Olieprijs spot 2023-heden
Olieprijs termijn heden – 2032
Europese gasprijs 2023- heden
Europese gasprijs termijn heden – 2032
De klassieke redenen voor een termijnmarkt om in ‘backwardation’ te verkeren zijn de volgende:
- Actueel maar tijdelijk voorraadtekort
- Verwachting van hogere voorraden op termijn
- Tijdelijk hoge vraag
- Speculatie
- Tijdelijk geopolitiek risico
Wij achten alle 5 redenen valabel op dit moment behalve de tijdelijk hoge vraag. De bovenstaande grafieken geven aan dat de termijnkoers opnieuw de spotkoers van voor de Iran-crisis benadert vanaf maart 2027. De termijnmarkt schat de huidige twijfel over de bevoorrading dus als tijdelijk in.
Straat van Hormuz
De enige manier om de druk van de ketel te halen inzake de energieprijzen, inflatieverwachtingen en recessievrees is dus de twijfel wegnemen over het vrije verkeer via de Straat van Hormuz. De Golfstaten mengen zich vooralsnog niet in het conflict maar zetten wel bijkomend druk op VSA en Israël door hun productie en transport uit te stellen tot de situatie genormaliseerd is.
Wait and see
Het strookt niet met het adagium van “when it bleeds it leads” : onze conclusie is noch schokkend noch spectaculair. Wij weten niet hoe de overwinningskansen van VSA en Israël zich verhouden tegenover die van Iran, maar we gaan er toch van uit dat VSA en Israël de bovenhand hebben en dat uiteindelijk de Straat van Hormuz weer vrij verkeer zal toelaten. Tot het zover is, kan de beurs nog capriolen verkopen maar we verwachten ons -net zoals de termijnmarkt- aan een positieve afloop.