Stel je voor: twee beleggers starten op dezelfde dag met elk 500.000 euro. Dezelfde markt, dezelfde beleggingshorizon, hetzelfde risicoprofiel. Het enige verschil? De ene betaalt jaarlijks 1,8% aan fondskosten, de andere 0,20%. Na twintig jaar heeft de tweede belegger ruim 160.000 euro meer in portefeuille. Niet door slimmer te beleggen, niet door de markt te timen, maar simpelweg door minder kosten te betalen.
Dat verschil is geen hypothese, maar wiskunde.
Wanneer je belegt in een actief beheerd beleggingsfonds ) betaal je meer dan je denkt. Het totale kostenpercentage (TKP) bedraagt voor een typische BEVEK tussen de 1,0% en 2,5% per jaar. Daar komen de instapkosten en het gebeurlijk bewaarloon nog bij. .
Tel alles samen en een Belgische belegger die in een actief beheerd fonds stapt, betaalt al snel 1,50% tot 2,5% per jaar aan totale kosten.
Ter vergelijking: een brede wereld-ETF zoals de iShares Core MSCI World kost je 0,20% per jaar aan lopende kosten. Geen instapkosten. Geen retrocessies. Via een online broker betaal je bovendien nauwelijks bewaarloon.
Het verschil? Ongeveer 1,75% per jaar. Dat klinkt bescheiden. Maar het samengestelde effect ervan is allesbehalve bescheiden.
Kosten werken op dezelfde manier als rendement, alleen dan in omgekeerde richting. Net zoals rendement op rendement de motor is achter vermogensgroei (de beroemde regel van 72 die op onze website staat), zo holt het samengestelde effect van kosten je vermogen systematisch uit.
Neem een startkapitaal van 500.000 euro, een beleggingshorizon van 25 jaar en een bruto marktrendement van 7% per jaar:
| Actief fonds (2,0% kosten) | Tracker/ETF (0,25% kosten) | |
| Startkapitaal | 500.000 EUR | 500.000 EUR |
| Netto rendement per jaar | 5,0% | 6,75% |
| Eindkapitaal na 25 jaar | 1.693.000 EUR | 2.565.000 EUR |
| Verschil | + 872.000 EUR |
Die 872.000 euro is het prijskaartje van hogere kosten. Geen cent daarvan ging naar een beter rendement. Het ging op in beheerskosten, instapkosten, makelaarsloon, bewaarloon, FX-marge, rentemarge en dies meer. Een kostenverschil van circa 1,75% leidt over een horizon van 30 jaar tot een vermogensreductie van meer dan 32%.
Je mag natuurlijk extra kosten betalen als je daarvoor wordt beloond met extra rendement. Maar wie denkt dat actieve beheerders die hogere kosten compenseren met betere prestaties, wordt door de cijfers tegengesproken.
De SPIVA Europe Mid-Year 2025 Scorecard, de meest gezaghebbende vergelijking tussen actieve fondsen en hun benchmarkindices, toont aan dat over een periode van tien jaar:
De Morningstar Active/Passive Barometer voor Europa (2025) bevestigt dit beeld. Van alle actieve aandelenfondsen in Europa slaagde over een horizon van tien jaar amper 11,4% erin om hun passieve tegenhanger te verslaan. Bij Europese large-cap aandelenfondsen daalde dat cijfer tot een schamele 3,8%.
Het meest veelzeggende detail uit het Morningstar-onderzoek: fondsen in het goedkoopste kostenkwintiel presteerden significant beter dan fondsen in het duurste kwintiel. Met andere woorden: lage kosten zijn een betere voorspeller van toekomstig rendement dan de beleggingsstrategie, of zal ik zeggen het narratief over de beleggingsstrategie...
Het bekendste experiment in deze discussie is de weddenschap die Warren Buffett in 2007 aanging. Hij wedde een miljoen dollar dat een eenvoudig S&P 500 indexfonds over tien jaar beter zou presteren dan vijf hedge funds geselecteerd door Protege Partners. Professionele fondsbeheerders met de slimste mensen, de beste modellen en de hoogste kosten.
Het resultaat in 2017? Het indexfonds leverde een geannualiseerd rendement van 7,1% op. De vijf hedge funds haalden gemiddeld 2,2%. Het verschil van bijna vijf procentpunt per jaar was vrijwel volledig toe te schrijven aan kosten.
Buffett’s conclusie: “When trillions of dollars are managed by Wall Streeters charging high fees, it will usually be the managers who reap outsized profits, not the clients.”
Als de data zo eenduidig zijn, waarom betalen miljoenen Belgische beleggers dan nog steeds hoge kosten voor actief beheer?
Daar zijn enkele verklaringen voor:
1. Het distributiemodel. Belgische grootbanken verdelen bij voorkeur hun eigen huisfondsen. Die fondsen hebben hogere kosten, maar genereren ook hogere vergoedingen (retrocessies) voor de bank. MiFID II-regelgeving verplicht meer transparantie over deze geldstromen, maar verandert niets aan de fundamentele prikkel. Er heerst dus een groot belangenconflict in hoofde van de bankier.
2. Complexiteit als verdienmodel. De financiële sector heeft er baat bij om beleggen complex te doen lijken. Complexiteit rechtvaardigt advieskosten en beheervergoedingen. Maar de waarheid is dat de meest effectieve beleggingsstrategie tegelijk de eenvoudigste is:
3. Behavioural biases. We zijn als mensen geneigd om te geloven dat duur beter is — de zogenaamde outcome bias. En we overschatten systematisch het vermogen van experts om de markt te verslaan, een vorm van overconfidence bias. Precies de gedragsfouten waartegen wij onze cliënten beschermen. Overigens als je al het bovenstaande zelf aankan, heb je S nTrackers niet nodig.
Europa heeft de afgelopen jaren flink ingegrepen op het vlak van kostentransparantie. MiFID II verplicht je bank om vooraf en achteraf een volledig kostenoverzicht te geven, inclusief retrocessies en de impact op je rendement. De PRIIPs-verordening vereist een gestandaardiseerd Key Information Document (KID) voor elk beleggingsproduct.
Dat zijn stappen in de goede richting. Maar transparantie alleen verandert niets aan de onderliggende kostenstructuur. Je weet nu beter wat je betaalt. Maar je betaalt nog steeds hetzelfde bedrag.
Een veel gehoord bezwaar is dat passief beleggen “te simpel” zou zijn. Dat je een professionele beheerder nodig hebt die inspeelt op marktkansen en risico’s beheert. Het klinkt logisch.
Maar de data vertellen een ander verhaal. De S&P 500 heeft sinds 1926 een gemiddeld jaarlijks brutorendement van 9,6% opgeleverd. Inclusief twee wereldoorlogen, de Grote Depressie, de dotcom-crash, de financile crisis van 2008 en een pandemie. Om dat rendement te behalen hoefde je maar een ding te doen: belegd blijven. Niet meer, niet minder.
De ironie is dat de meeste pogingen om het beter te doen dan de markt (via stock picking, market timing of dure “star managers”) er juist toe leiden dat beleggers slechter presteren. Niet door domme beslissingen, maar door kosten en gedragsfouten die zich jaar na jaar opstapelen.
De les is niet dat actief beheer per definitie waardeloos is. Hoe kleiner, hoe onbekender, hoe illiiquider de markt, hoe meer een actieve beheerder kan bijdragen tot uw rendement. . In het obligatieluik doen wij dit dan ook: wij zoeken het vooral in bedrijfsobligaties en voegen ook kleinere Europese namen toe, die niet altijd een S&P-rating of soortgelijke hebben. We nemen wel geen muntrisico en beperken ons tot EUR.
Voor de kern van je portefeuille, je brede aandelen- exposure, wijst alle beschikbare evidentie in dezelfde richting: hoe lager de kosten, hoe hoger je netto rendement op lange termijn.
Dat is geen mening. Dat is rekenen.
Onze boodschap is al jaren dezelfde, en de data onderbouwen haar elk jaar opnieuw: investeren hoeft niet duur te zijn om goed te zijn. Vaak is het precies andersom.